top_banner
Terugblik 3-delige Masterclass Circulair Bouwen
Nieuws van 30 juni 2020

Alles wat een aannemer moet weten om circulair te bouwen

Nieuws van 30 juni 2020
Terugblik 3-delige Masterclass Circulair Bouwen

Op 24 & 31 maart, 26 mei en 16 juni 2020 werd vanuit het Interreg project REC² een 3-delige Master Class Circulair Bouwen georganiseerd door de Vlaamse Confederatie Bouw in samenwerking met de Lokale Confederatie Bouw Oost-Vlaanderen.

Waarom deze masterclass?

Spelers in de bouwsector die bezig zijn met duurzaamheid, zijn vaak gericht op minder energieverbruik en op hernieuwbare energie. Belangrijk uiteraard, maar materiaalgebruik wordt nog te veel over het hoofd gezien. Nochtans komt de helft of meer van de uitgestoten broeikasgasemissies van hoe producten worden gemaakt en gebruikt. In Europa wordt ongeveer de helft van alle materialen en ongeveer één derde van het waterverbruik opgeslorpt door het bouwen en uitbaten van gebouwen. De bouwsector produceert ook 40% van al het afval en 10 tot 15% van de bouwmaterialen gaan al verloren tijdens de bouwfase. In België wordt weliswaar meer dan 90 % van het bouw- en sloopafval gerecycleerd, maar hierbij gaat het vooral om de steenachtige fractie (denk aan baksteen, beton, asfalt...) die worden hergebruikt in  laagwaardige toepassingen van de afvalstromen. Ook ontstaat er alsmaar meer niet-steenachtig bouw- en sloopafval (denk aan kunststoffen, gips, houtcomposietproducten...), waarvoor vaak nog geen oplossing bestaat. De doelstelling van deze Master Class is om aannemers inzicht te geven in hoe zij aan de slag kunnen met circulair bouwen. Dit niet alleen om hun milieu-impact te verlagen, maar ook om beter op klantenwensen in te spelen, slimmer en sneller te bouwen, faalkosten te verlagen, enzoverder.
 

Waar gingen de 3 workshops over?

In de masterclass werd gestreefd naar een combinatie van enerzijds theorie over circulair bouwen, toegelicht aan de hand van praktijkvoorbeelden, en anderzijds micro-oefeningen die de deelnemers moesten helpen de verworven inzichten te vertalen naar de context van hun eigen bedrijf. In een reeks van 3 workshops gingen we telkens wat dieper in op een ander aspect van circulair bouwen.
 

Workshop 1 - Ontdek wat circulair bouwen jou kan opbrengen (24 & 31 maart 2020 )

Tijdens een eerste bijeenkomst (die in realiteit vervangen werd door twee webinars omwille van de coronamaatregelen) kwamen de deelnemers te weten wat circulair bouwen precies inhoudt. We hadden het over reduceren van materiaalverbruik, over onderhoud en herstel om de levensduur van gebouwen en bouwproducten te verlengen, over hergebruik en over recyclage. Hierbij werd duidelijk dat het sluiten van materiaalkringlopen in de bouw pas zal lukken als:
  • We gebouwen veranderingsgericht ontwerpen met aandacht voor omkeerbaarheid en standaardisatie;
  • We inzetten op selectieve sloop en op performante systemen voor terugname van gebruikte materialen en producten;
  • We experimenteren met nieuwe businessmodellen waarbij de producent langer verantwoordelijk blijft voor zijn product of de projectontwikkelaar voor zijn gebouw.

Workshop 2 - Ga op zoek naar innovatieve samenwerkingen (26 mei 2020)

Circulair bouwen doe je niet op je eentje. Je hebt er verschillende spelers in de bouwketen voor nodig: de bouwheer, de architect en de aannemer, maar ook leveranciers van materialen, en de sloper en afvalverwerker. Tijdens de tweede workshop gingen we, aan de hand van de getuigenis van bouwbedrijf Democo, in op hoe de contractvorm van het bouwteam – waarbij op z’n minst de opdrachtgever, de architect en de aannemer al in de ontwerpfase nauw samenwerken – ertoe kan bijdragen dat circulaire oplossingen sneller op de radar komen en uitgevoerd worden.
Daarnaast hadden we het over een gebrek aan informatie over wat in gebouwen aan waardevolle materialen en producten zit opgesloten. Digitale tools kunnen helpen bij het vergaren, bewaren en delen van de informatie die noodzakelijk is om te komen tot hergebruik of hoogwaardige recyclage. We gingen dieper in op materiaalmarktplaatsen, op materiaalpaspoorten en op de manier waarop BIM-software circulair bouwen kan bevorderen, onder andere door inzicht te bieden in de hoeveelheid en kwaliteit van te recupereren bouwelementen- en materialen en op welke termijn deze beschikbaar zijn voor toepassing in nieuwe gebouwen.
 

Workshop 3 –  Maak je eigen circulair bedrijfsplan (16 juni 2020)

Met de kennis uit de vorige workshops gingen deelnemers in de derde workshop zelf aan de slag. Eerst ging iedereen op ontdekking in een kaartdek met circulaire materialen en bouwsystemen en goede voorbeelden van bouwen volgens de principes van de circulaire economie. Op basis van de inspiratie gehaald uit de kaartjes, pikte elke deelnemer een bruikbaar circulair idee voor zijn/haar bedrijf om verder uit te werken aan de hand van een circulair businessmodel canvas. We dachten in duo’s en in groep na over wat een geschikt klantsegment is, over hoe je je klant kan overtuigen om voor jouw circulair aanbod te kiezen, over hoe je inkomsten kan genereren met je circulair product, over welke nieuwe activiteiten je moet opzetten en welke bedrijfsmiddelen (machines, infrastructuur, mensen...) je nodig hebt om je circulaire oplossing te kunnen aanbieden aan de klant.
 

Belangrijkste take aways

Alle deelnemers zagen mogelijkheden om op korte termijn één of een aantal laagdrempelige maar zichtbare circulaire oplossingen toe te passen: het ging bijvoorbeeld over het aankopen van circulaire werfschoenen, het opzetten van een samenwerking met een maatwerkbedrijf voor betere gescheiden inzameling op de werf, het introduceren van het Val-I-Pac clean site systeem of het uitwisselen van materiaaloverschotten op een platform als Werflink.
Ook het uitproberen van een aantal nieuwe modulaire bouwsystemen of circulaire materialen werd als haalbaar geacht, zolang ze geen al te zware impact hebben op het ontwerp en vergelijkbaar zijn qua prijs met de ‘klassieke’ aanpak. Zo ging het onder andere over bakstenen die je aan elkaar klikt in plaats van aan de slag te gaan met mortel of lijm, over herbruikbare interieurwanden, over bakstenen op basis van CO2 of uitgegraven grond en over een plantaardige dakbedekking ter vervanging van bitumen.
Het viel het op dat aannemers weliswaar circulaire oplossingen kunnen naar voren schuiven, maar in sterke mate afhankelijk zijn van enerzijds de bouwheer en anderzijds de architect en hun openheid dan wel weerstand hiervoor. Het aspect van prijs werd meerdere malen aangehaald. Als de circulaire oplossing duurder is, dan wordt het een moeilijk verhaal. Tijdens de masterclass werd duidelijk dat het hierbij goed is van verder te kijken dan enkel de aankoopprijs. Zo zijn er verschillende circulaire bouwsystemen die duurder zijn in aankoop, maar sneller kunnen geplaatst worden, waardoor op arbeidskosten kan bespaard worden, en een restwaarde hebben die mee in rekening kan genomen worden.
Tot slot worden overheden als belangrijke spelers beschouwd in het versnellen van circulair bouwen. Via hun aanbestedingen – voor nieuwbouwprojecten of renovaties – kunnen zij tonen dat het werkt en een boost geven aan circulaire bouwoplossingen. Om circulair bouwen van de grond te krijgen, is er aanbod en vraag nodig. Circulaire innovaties ontwikkelen en aanbieden, volstaat niet. Je hebt ook aankopers nodig die deze innovaties waarderen en willen aankopen.

Meer nieuws

Brochure studiereis Bordeaux 2020
Gepubliceerd op 18 september 2020
Alle actualiteiten zien.

Beste bezoeker, uw mening interesseert ons.

Gelieve deze site op een schaal van 1 tot 5 te beoordelen.